|
Fred Turyakira
Mbarara
EIHANGA rya Uganda eizooba ry'Orwokubanza oruhweire rigwereirwe akagwe bwanyima y'ekigwererezi ky'omwegyemure kushweka abantu ba Bududa disiturikiti abaingi bakafa.
Omwegyemure guziikire abantu barengire omuri 350 kurugiirira aha ripoota ya Red Cross bwanyima y'enjura nyingi kugwa amaizi gakashandaaza enshozi ezihereire na orushozi rwa Elgon omu byaro bya Nemetsi, Namakansa na Kubehwo omu gomborora ya Bukarasa, Bududa disiturikiti ezisigire abantu boona bahwerekyereire. Bazikwire emitumbi erikuhika 90.
Abakugu omu by'obuhangwa bw'ensi nibagira ngu enjura nyingi egyo eretsire emyegyemure kirugiriire abantu okucukuura ensi barikutema ebibira.
Enjura ku yaaherize kushweka amaka g'abantu aberengire omuri 350, abataka abahereire ebyaro ebitweirwe omwegyemure bakwatsire amafuka baatandika kuziikuura bataahi baabo kuhitsya obu gavumenti eyoherizeyo ab'amahe ga UPDF kukwtanisa n'abandi omu kuziikuura emitumbi egyo.
Ababaire batakafaire bwatweirwe omu irwariro rya Bududa batarikumanya ebirikufa ahaiguru kurugirira ahari Musa Ecweru minista w’eihanga ahabw’ebigwererezi.
Tiimu y’amahe ga UPDF ekwataniise n’aba Red Cross hamwe na tiimu ezindi ezeejumbire omu kuziikuura abantu abo kureeba ngu baagaruka baziikwa kurungi.
Purezidenti Yoweri Museveni ayekwatiiremu n'amahe ge goona baaza Bududa kusaasibwa aha bantu abaitsirwe omwegyemure. Purezidenti Museveni ayorekire okushaasha n'oku eihanga rifeereirwe kihango ahabw'abantu baingi kwitwa omwegyemure.
Museveni agizire ngu abantu okutahataha omu by'obuhangwa ebi Ruhanga yaahangire bakabishiisha nk'enshozi, n'ebibira barikubihinga nibyo biretsire omwegyemure. Agizire ngu abantu okuhinga enshozi, ebisharara n'okutema ebibira ebihereire Mt Elgon nimwo harugirire ebizibu ebyo. Ahamize ngu ku araaheze orutaayaayo rwe omukwezi kwa
katano nibaza kutaho oburyo kureeba ngu hazaho eiteeka rihamire erikuzibira abantu okushisha eby'obuhangwa.
Wilson Watira LC5 Ceyamaani wa Bududa agizire ngu tiguri murundi gw'okubanza omwegyemure kutwara abantu abo baitu gukatandika omu mwaka gwa 1972 obu gweita abantu 100 n'abandi 100 b'omukyaro kya Bufumi aharikwatana n'ekya Nametsi amaka gaabo gagyenda .
Omu mwaka gwa 1997 nabwo omwijuro gw'amaizi nabwo kukaita abantu 16 kuhitsya na hati obu gugarukiremu.
Minisita w'okwetekatekyera ebigwererezi, Prof.Tarsis Kabwegyere agizire ngu Uganda ekiine obuzibu ahabw'obutagiira ebikwato by'amaani ebirikuhwera omukwejunisa okuziikuura abantu.
Enshozi ezindi nizeyongyera kubaruka.
Mp wa Manjiya, David Wakikhona kandi minister orikujunanwa aha nshonga za Burugwa-izooba ry'eihanga, agizire ngu enshozi enzindi ina aharimu Maaba orurikushangwa omu gomborora ya Bubita, Bushiyi omugomborora ya Bushiyi,Bundesi omu gomborora ya Bukalasi zoona ezirikushangwa omu ishaza rya Manjiya.
Wakikhona agizire ngu orushozi rwa Maaba nirwe rikirizeyo okutinisa abantu ahakuba rwebaganisemu ebicweka bishatu eshaaha yoona niruza kusindama enjura yaagumizamu neegwa eite abandi bantu.
Amahanga na za Kampuni zirukangirire aba Bududa
Ekitongore kya Red Cross kishabaire abantu na zaakampuni abarikubaasa kuhayo obuhwezi aha kuhwera abantu abasigaireyo abarabe nibarebererwa omu myanya emitsya eibarabatemu.
Abantu abo nibaba nibeetenga obuhwezi bw'ebijwaro, eby'okurya, eby'okweshweka, emibazi n'ebindi ebibaririrwe empiiha zitari hansi ya 2000m.
Eihanga rya France,South Africa,Rwanda nabo bahireyo okushasha kwabo ahari Uganda ahabw'ekigwererezi ekibaire omu disiturikiti ya Bududa.
Ebitongore bya MTN ehaireyo 100m, Kampuni ya Tullow Oil ehaireyo 100m, Baclyas Bank 100m, Chinese Firm 100m, Denmark ehaireyo 112m bwanyima yaba Red Cross kubooreka ngu nibeetenga obuhwezi bwa 2b.
Enganzi y’eihanga Prof. Apollo Nsibambi niwe atwarire obuhwezxi obwo ab'ekitongore kya Red Cross ekiraabe nikihwera abantu abo.
Omwegyemure gutweire Kisoro na Kabale
EIHANGA rikiri omu kahuruko k'omwijurirano gwa amaizi agatweire abantu ba Bududa, ebicweka bya Bugweizooba ahabwa disiturikiti ya Kisoro na Kabale nabo o batweirwe omwegyemure.
Omuri kabala orwakana omu mwebazyo hagweire enjura mbi yatwara amaka 15 g'omugomborora ya Rubaya na Butanda bwanyima y'orushozi kusindama amaizi n'ebitaka bikakinga enguuto.
Omuhwezi wa RDC, Shafiq Sekandi agizire ngu omwijuro gw'enjura gukarukira gwakinga enguuto ya Rubaya- Katuna abantu babaire bataine ah’okuraba.
Agizire ngu abantu tihaine ofiire kwonka amaka gaabo gatweirwe omwegyemure hati tihaine nibeetenga obuhwezi bw'ebuy'okurya n'oburaaro.
Omuri Kisoro disiturikiti orwakashatu oruhweire nabo batirwe omwegyemure omu magomborora ga Nyabisyenya na Murora orwakashatu bakateerwa omwegyemure.
Omuhwezi wa RDC Kisoro, Gideon Aheebwa agizire ngu tihaine omuntu ofiire kwonka emisiri esisirwe eihunga.
Minisiture y'eby'obuhangwa egizire ngu emyegyemure neeyeyongyera kandi neebaasa kutwara ebicweka ebindi ebya Eastern, Central na Western (Bugweizooba).
Omu Bugwa-izooba disituriti za Kabale. Kisoro,Kabarole nazo ziteirwe omwegyemure kandi aba Kanungu, Buhweju nibateekateekwaho kwija kugira eshaaha yoona.
Minister w'eby'obuhangwa, Jenipher Namuyungu arabwiire abantu abarikutuura haihi n'emyanya erikukira kugira emyijuro y'amaizi n'abarikutura ahansi y'enshozi kufurukaho bakaza omu myanya endiijo batakahikirweho ebigwererezi ahakuba enjura mbi nekyeyongyera kugwa.
Published on: Monday, 8th March, 2010
|